Konsulat Beaux-arts - magazyntd.com

Konsulat Beaux-arts

Od pałacyku kapitana De Lamara do siedziby polskości na Manhattanie, czyli...

Pałacyk, w którym obecnie znajduje się siedziba Konsulatu Generalnego RP, to jeden z najoryginalniejszych budynków na Manhattanie i nie bez powodu został wpisany na listę nowojorskich zabytków. Do dziś na każdym kroku wyczuwa się tutaj ducha przeszłości. Po konsulatowych zakamarkach oprowadza nas konsul Anna Pełka.

Elegancki budynek przy 233 Madison Avenue wyróżnia się z daleka. Został zaprojektowany we francuskim stylu beaux-arts, którego przykłady w Nowym Jorku można policzyć na palcach jednej ręki. Powstał przy tym w bardzo ekskluzywnej dzielnicy Manhattanu – Murray Hill, rozciągającej się pomiędzy 27 a 42 Street i pomiędzy 5 Avenue a East River. W tym czasie był to najdroższy dom w dzielnicy.

Życzenie bogatego De Lamara
„Pałacyk został zaprojektowany na zamówienie bogatego holenderskiego kapitana żeglugi morskiej Josepha Raphaela De Lamara przez znakomitego nowojorskiego architekta Charlesa Gilberta – rozpoczyna swoją opowieść konsul Anna Pełka. – Budowa rezydencji w latach 1902-1905 była też niezwykle kosztowna. Szacuje się, że w sumie na jej powstanie De Lamar wydał od 700 000 do 1 mln dolarów, co na ówczesne czasy było olbrzymią sumą”.

De Lamar mógł sobie jednak na to pozwolić. Holender, który już w wieku 23 lat został po raz pierwszy kapitanem statku, kiedy w 1878 roku wybuchła gorączka złota, pojechał do Kolorado, gdzie dorobił się fortuny. Dwa lata później sprzedał swoje udziały za 20 mln dolarów i postanowił zająć się polityką w Idaho, gdzie w 1884 roku został wybrany na senatora. Wkrótce jednak Zachód zbrzydł mu zupełnie, przyjechał więc do Nowego Jorku i tu się ożenił. W 1896 roku urodziła mu się córka Alice, po czym rodzina przeprowadziła się do Paryża. Dla De Lamara Paryż nie okazał się jednak miastem miłości – rozwiódł się z żoną i wrócił do Nowego Jorku tylko z córką.

Wtedy właśnie postanowił zbudować tu rezydencję. W tym celu wynajął architekta Charlesa Pierreponta Henry'ego Gilberta, któremu dał wolną rękę przy projektowaniu rezydencji. Gilbert z kolei zwrócił się do odpowiedzialnego za budowę posesji Charlesa T. Willisa o najwyższą jakość wykonania. W rezultacie powstała najefektowniejsza rezydencja we francuskim stylu beaux-arts w Nowym Jorku. Charakterystyczne cechy tego stylu to: idealna symetria budynku, piękne i obfitujące w dużą liczbę szczegółów rzeźbione kamienne ściany, stromy, pokryty miedzianą blachą dach oraz rzeźbione mansardowe okna.

Osiem pięter konsulatu
„W swoim projekcie Gilbert zastosował wiele nowoczesnych rozwiązań, jak choćby zamontowanie wind i elektryczności” – mówi konsul Pełka. Dom miał przy tym aż dwie – zamówione u firmy Otis – windy pasażerskie, które jeżdżą do dziś – jedną dla De Lamara i jego gości, która jeździ z parteru do 4. piętra, a drugą dla służby, która jeździ z piwnicy do 5. piętra, a jej wymiary wynoszą niespełna metr na półtora. Tą właśnie windą wjeżdżamy na samą górę, gdzie znajduje się jedyna obecnie część mieszkalna budynku – pokoje gościnne dla odwiedzających konsulat i apartamenty pracowników polskiej placówki. Kiedyś na samej górze znajdowała się pralnia i klasyczna mansardowa część dachu, skąd można było wyjść na taras, na który wypuszczano psy. Piętro niżej znajdowały się pokoje służby.

Jeszcze niżej umieszczono natomiast wspaniały podwieszony sufit ze szkła barwionego, wykonany w pracowni Tiffany'ego. Nad witrażem znajduje się rozjaśniający go świetlik. „To było niezwykłe rozwiązanie, gdyż 4. i 5. piętro znajdują się powyżej tego witrażu, są jakby schowane po jego bokach” – wyjaśnia Anna Pełka. Na 3. piętrze mieściła się kiedyś sypialnia z łazienką i biblioteka córki De Lamara oraz pokój gościnny z łazienką. Obecnie znajduje się tutaj gabinet konsula generalnego, jak również część działu prawnego.

Piętro niżej zaprojektowana została natomiast duża sypialnia z łazienką i pokój śniadaniowy De Lamara, a ponadto dwa pokoje gościnne z łazienkami. „Dziś znajduje się tu druga część działu prawnego. A w pokoju śniadaniowym, chyba najprzyjemniejszym ze wszystkich, mieści się dział polonijny” – objaśnia pani konsul.

Na pierwszym piętrze znajdowały się natomiast salony, z których środkowy był wykorzystywany jako sala balowa, następny – jako salon koncertowy, a w trzecim – gdzie ściany pomalowane były na kolor pompejańskiej czerwieni i ozdobione sławnymi malowidłami oraz posągami – mieścił się pierwotnie gabinet właściciela domu oraz prywatna galeria sztuki.