Dom z bali
Żyć blisko natury
Budowa domów z bali (log homes) to spore wyzwanie, ale imponujący efekt końcowy i ich uroda są nieporównywalne z innymi.
Właściciele domów z bali twierdzą, że to nie tylko ich piękno sprawia, iż są zupełnie wyjątkowe. Mieszkanie w log home to zupełnie odrębna jakość i styl życia. Może dlatego ich posiadacze dużo rzadziej decydują się na sprzedaż i przeprowadzkę do „normalnego” domu.
Drewno jako budulec jest niezwykle atrakcyjne. Jest materiałem naturalnym, organicznym, którego kolor, struktura, sęki i naturalne niedoskonałości, a także fakt, że z wiekiem się zmienia – stanowią o jego niepowtarzalności i urodzie. Zmiany w wyglądzie drewna następują pod wpływem działania środowiska – deszczu, śniegu, wiatru – ale przede wszystkim dlatego, że drewno cały czas „pracuje”. Przez kilka pierwszych lat kurczy się, tracąc naturalną wilgotność, dom osiada na fundamentach, dopasowując wszystkie elementy do siebie (chociaż firmy sprzedające bale osuszają je – albo na wolnym powietrzu, albo w sposób przemysłowy). Nie chodzi przecież o to, żeby drzewo cały czas wyglądało jak nowe, to niemożliwe, a przede wszystkim niepożądane – to upływający czas przydaje domowi urody i dostojeństwa.
Log homes z racji swego specyficznego wyglądu buduje się na wsi lub przedmieściach. Nie ma przeciwwskazań, jeżeli chodzi o klimat – powstają zarówno w południowych stanach, jak i na zimnej północy. Czasami służą tylko jako domy letniskowe (cabins), najczęściej są całoroczne.
Koszt budowy jest z reguły 5-50 proc. wyższy od „zwykłego” domu. Nic dziwnego – lite drewno kosztuje dużo więcej niż sheetrock… A i koszt włożonej w budowę pracy jest dużo wyższy.
Trudy budowy rekompensuje nam świadomość, że sami stworzyliśmy dom naszych marzeń, niepowtarzalny, jedyny w swoim rodzaju.
Przygotowania do budowy domu z bali
DZIAŁKA
Jej znalezienie wymaga czasu i cierpliwości, choć poszukiwania odpowiedniej posesji są podobne jak przy „normalnym” domu. Idealna działka ma dobrze przepuszczające i głębokie podłoże. Wbrew obiegowej opinii nie musi być gigantyczna – wystarczą 2 akry.
Ale uwaga! Bez względu na to, jak atrakcyjna wydaje się ziemia, musimy bardzo dokładnie dowiedzieć się w urzędzie powiatowym, jakie restrykcje obowiązują na danym terenie (każdy powiat i miasto w USA ma własne przepisy dotyczące zakupu i użytkowania ziemi).
Warto też zasięgnąć języka u okolicznych kontraktorów, agentów real estate. Jednemu z nich polecić możemy załatwianie formalności związanych z zakupem. Nieodzowna będzie wizyta w lokalnym departamencie zdrowia, w firmie zajmującej się kopaniem studni itd. Wszędzie trzeba pobrać odpowiednie formularze i dowiedzieć się o ceny usług. Bardzo ważną sprawą jest również ustalenie, jakie zobowiązania finansowe ciążą na ziemi, kwestie dotyczące tytułu własności (deed), informacje podatkowe. Należy też bardzo dokładnie ustalić powierzchnię i granice działki – być może trzeba zatrudnić geodetę, który wykona pomiary. Te rzeczy dobrze jest jednak pozostawić w rękach prawnika, który powinien poprowadzić naszą transakcję kupna parceli.
Kiedy zbierzemy informacje i okaże się, że działka nam odpowiada pod każdym względem, można rozpocząć negocjacje ceny.
FINANSOWANIE BUDOWY
Koszt budowy to suma pieniędzy, jakie posiadasz, oraz kwota, jaką musisz pożyczyć. Twoja gotówka to nie tylko pieniądze, które masz na koncie czekowym i oszczędnościowym, ale także np. wartość domu, który już posiadasz, czy wartość twoich akcji. Pożyczkodawca obliczy wartość twoich dóbr materialnych za pomocą tzw. mortgage calculators (możesz to zrobić sam używając „Mortgage Qualifiers” w internecie). Banki z reguły żądają uiszczenia całej kwoty za ziemię, zanim zaaprobują pożyczkę na budowę domu. Być może więc będziesz musiał zaciągnąć pożyczkę pod zastaw swego domu, tzw. home equity loan.
Wybudowanie log home wymaga kolejnej pożyczki – tzw. construction loan. Ma ona pokryć koszty właściwej budowy domu – od przygotowania placu budowy do wykończeniowych prac stolarskich. Construction loan z reguły jest wyżej oprocentowana i udzielana na krótszy okres czasu niż zwykła pożyczka na dom. Uzyskanie tej pożyczki uzależnione jest od spełnienia kilku warunków. Oprócz zwyczajowych dokumentów musisz przedstawić:
• dowód, że ziemia, na której budujesz, należy do ciebie
• kontrakt zawarty z firmą dostarczającą bale, poświadczenie wpłaconego depozytu za log package wstępne plany budowy i specyfikacje architektoniczne
• orientacyjne wyliczenia kosztów od wykonawców i podwykonawców (contractors, subcontractors)
• pozwolenie na budowę.
Otrzymanie construction loan bywa trudniejsze niż zwykłej pożyczki na dom, ponieważ niektóre banki uważają, że niesie ona ze sobą większe ryzyko. Po zakończeniu budowy construction loan zamienić trzeba na mortgage, który posiada korzystniejsze warunki spłat.
Wybudowanie log home jest sporym przedsięwzięciem, możesz jednak część pracy wykonać sam – np. samodzielne okorowanie (sanding) bali w znaczący sposób obniża koszty. Jeżeli chcesz wybudować dom własnymi rękami, musisz się dowiedzieć, czy pożyczkodawca nie wymaga, aby licencjonowany kontraktor zaaprobował twoją pracę. Musisz więc być przygotowany na zatrudnienie kontraktora generalnego, który ciebie może zatrudnić jako podwykonawcę.
PROJEKT DOMU
W przypadku budowy log home masz 3 opcje: zatrudnić architekta, powierzyć projekt kompanii dostarczającej bale lub wykonać go sam. Zatrudnienie architekta kosztuje, ale masz pewność, że dobry projektant przekształci twoje pomysły w satysfakcjonujący plan. Log companies często mają architektów współpracujących z nimi. Posiadają również własne projekty – standardowe plany i katalogi, które możesz obejrzeć w biurze i przy odrobinie modyfikacji przekształcić w projekt wymarzonego domu. Jest to o tyle praktyczne, że za pomocą programów komputerowych jednym kliknięciem myszy widzisz na monitorze wprowadzone zmiany, co ułatwia cały proces projektowania.
BALE (LOGS)
Istnieją bale obrabiane maszynowo (milled) przy użyciu maszyn precyzyjnie przycinających je do określonego i zuniformizowanego kształtu. W innych firmach bale obrabia się ręcznie za pomocą narzędzi (hand-peeled, hand-hewn). Wiele kompanii produkuje oba rodzaje. Bale obrabiane maszynowo są zestawem elementów do złożenia. Obrabiane ręcznie traktuje się jako jedyne w swoim rodzaju, noszące piętno indywidualizmu i szczególnej atencji, z jaką traktuje się drewno. Są one okorowane i kształtem przypominają drzewa, z których pochodzą. Bale obrabiane maszynowo są często pocięte na mniejsze kawałki, nazywane cant. Jedne i drugie mają różne kształty i są różnie wyprofilowane – w przekroju mogą być okrągłe, w kształcie litery D oraz kwadratowe. Niektóre firmy sprzedają materiał „z odzysku” – już spatynowany upływem czasu.
Domy z bali buduje się różnie i każda firma proponuje swoje log systems, czyli sposoby łączenia bali ze sobą (zwłaszcza w narożnikach, które są zawsze widoczne), wypełniania przestrzeni między nimi, budowania kątów. Najpopularniejszy sposób łączenia nosi nazwę „ogon gołębicy” (dovetail) i stosuje się go w przypadku kwadratowych logs.
Bale pochodzą z rozmaitych gatunków drzew, popularne są: sosna, świerk norweski, cedr, cyprys, drzewa egzotyczne.
Nie wszystkie log packages są takie same – niektóre bale są przycięte, inne przypadkowej długości. Jedne zawierają tylko bale na ściany, inne także elementy dachu, a nawet drzwi i okien – wszystko zależy od producenta. Wybór jest trudny, dlatego należy nawiązać kontakt z kilkoma firmami, sprawdzić ich reputację, zobaczyć, jak nam się z nimi współpracuje. Najlepiej, aby należały do National Association of Home Builders. Producenci tam zrzeszeni muszą spełniać określone warunki, np. zapewniać detaliczny plan budowy, a ich bale – standardy ujęte w programie LHC lub Timber Product Inspection. Zasięgnąć języka warto też w International Builders Association, w Better Business Bureau i w biurze stanowego prokuratora generalnego. Trzeba też poprosić o pokazanie kilka już gotowych domów, wybudowanych w ostatnich 3-5 latach, żeby zobaczyć, jak zachowuje się drewno, z którego powstały, i jak „osadza” się dom na działce.
Często zdarza się, że firma dostarczająca bale równocześnie zapewnia kontraktora, który może poprowadzić budowę twojego domu. Jeżeli nie – powinieneś zatrudnić generalnego kontraktora (zwłaszcza w przypadku dużego lub bardzo nietypowego domu) lub sam pełnić tę funkcję, zatrudniając podwykonawców (subcontractors) – elektryków, kafelkarzy, hydraulików etc. Zatrudnienie dobrego profesjonalisty jest kosztowne, ale zajmie się on wszystkimi sprawami administracyjnymi, pozwoleniami, certyfikatami, inspekcjami oraz zatrudnieniem i koordynacją pracy podwykonawców (którzy z reguły wolą pracować z kontraktorem generalnym niż bezpośrednio z właścicielem domu). Poproś firmę dostarczającą materiały budowlane o listę doświadczonych budowlańców z okolicy, sprawdź ich referencje, obejrzyj domy przez nich budowane i podpisz dokładny kontrakt, uwzględniający wszystkie aspekty budowania i terminy.
CO JESZCZE NALEŻY WIEDZIEĆ?
Podstawową sprawą jest utrzymywanie drewna w stanie suchym. Na szczęście istnieje wiele sprawdzonych sposobów na osuszanie drewna, co zapobiega również atakom ze strony termitów, żuków i grzybów. Na rynku jest ogromny wybór substancji ochraniających.
Pęknięcia w drewnie (checks) są naturalnym elementem procesu wysuszania się drewna i nie stanowią zagrożenia dla konstrukcji – z reguły pojawiają się w pierwszym sezonie grzewczym na skutek różnicy temperatur z zewnątrz i wewnątrz budynku.
Chociaż proces budowy log home może się wydawać bardzo skomplikowany, to po zrobieniu gruntownego rozeznania i dograniu wszystkich szczegółów doprowadzenie domu do stanu surowego może zająć kilka tygodni. A jaka satysfakcja!
Nowe życie w nowym domu proponuję rozpocząć od kliknięcia myszą – wystarczy w jakiejkolwiek wyszukiwarce internetowej wpisać hasło „log home” i pojawiają się setki stron firm oferujących produkty i know-how budowy domu z bali. Jedną z większych firm działających na Wschodnim Wybrzeżu jest Kuhns Bros. Log Homes, Inc., zaś w okolicach Chicago Expedition Log Homes, LLC. Polecam też magazyn „Log Home Illustrated”.
4 najważniejsze grupy pytań, jakie należy zadać w urzędzie powiatowym (county office)
Strefy zabudowań i kwestie prawne
• Czy istnieją jakieś restrykcje (zoning restrictions) dotyczące wybranej działki, jeśli chodzi
o podział na strefy w powiecie?
• Jakie są lokalne przepisy (local building code) dotyczące budowy nowych domów?
• Jakie są roczne podatki?
• Czy na terenie działki istnieje zagrożenie powodziowe (flood plain) lub jest on podmokły (wetlands area)?
• Czy ktoś posiada prawa do poszukiwania surowców naturalnych na terenie działki (mineral rights) lub do użytkowania wody, np. strumienia, jeziora itp. (riparian, inaczej water rights)?
• Czy wyznaczone są dokładne granice działki?
• Czy ktoś posiada prawo do przechodzenia przez działkę (rights-of-way across the land)?
Media
• Czy pociągnięta jest elektryczność?
• Czy dostępne są linie telefoniczne?
• Czy jest dostęp do gazu?
• Czy jest dostęp do ujęcia wody?
• Czy trzeba wybudować szambo?
• Czy istnieje źródło naturalnego opału?
Naturalna charakterystyka terenu
• Jaki jest kierunek wiatru?
• Jaki jest widok z działki na różnym dystansie (long-range, mid-range, short range)?
• Jaki będzie widok na dom z sąsiednich posiadłości?
• Jak operuje na działce słońce w zależności od pory roku?
• Jaka jest topografia terenu, np. jego nachylenie (ważne przy budowie fundamentów)?
• Czy na działce rosną drzewa, krzewy, których istnienie musi być brane pod uwagę przy budowie domu?
• Czy ziemia przepuszcza wodę (percolate)?
• Czy teren jest kamienisty lub działka leży na podłożu skalnym?
• Jak w okolicy wygląda kopanie studni?
• Czy trzeba wybudować drogę dojazdową?
Lokalizacja
• Jak daleko od działki znajdują się: sklepy, ośrodki medyczne lub szpital, biblioteka, szkoły, poczta, banki, kościoły etc.?
• Jak daleko znajdują się sklepy z materiałami budowlanymi?
• Jak daleko znajduje się remiza straży pożarnej? (nie chodzi o dyskoteki, będzie to miało wpływ na wysokość twojego ubezpieczenia na dom)
• Jak daleko do najbliższych sąsiadów?
Artykuły z numeru:
NR 6 WIOSNA 2006
- Ach, idzie wiosna! - Jan Latus
- Architekt musi być psychologiem - Marcin Żurawicz
- Bezcenne jajko - Dorota Jarowicz
- Dom z bali - Jacek Maliga
- Finansowa pułapka? - Tomasz Deptuła
- Internetowe zagrożenia - Mirosław Waluś
- Jak w indiańskiej legendzie... - Halina Niedzielska
- Kuchenka mikrofalowa - Jolanta Wysocka
- Mój Wąchock -
- Moje centrum świata - Elżbieta Kieszczyńska
- Pięciogwiazdkowe condo -
- Piękny dźwięk cieszy oko - Jan Latus
- Podłogi drewniane - Wiktoria Sudoł-Dawdo
- Polacy budują Amerykę -
- Tu mieszkał Karol Wojtyła... - Józef Kołodziej
- Współgranie kontrastów - Agata Ostrowska-Galanis
- Wzornictwo przemysłowe w MoMA - Ewa Kara
- Z europejską nutą - Aneta Sadowska
- Z głową w kwiatach - Małgorzata Sulewska
- Zamieszkać w... Karolinie Północnej - John Douglas Hite














