Piątek, 29 sierpnia 2008
Aktualny numer NR 12 JESIEŃ/ZIMA 2007
Z głową w kwiatach
Kamelia japońska (Camelia japonica), sazanka (C. sasanqua) i żyłkowana (C. reticulata) – to odmiany, od których pochodzą ich ozdobne warianty. Siostrzanym gatunkiem jest kamelia chińska (C. sinensis), czyli herbata.
Kamelia jest wiecznie zielonym krzewem o ciemnozielonych lśniących liściach, dorastającym do 3 m wysokości. Gdy większość roślin jest jeszcze w stanie zimowego spoczynku, krzewy kamelii wybuchają kwieciem. Na wierzchołkach gałązek i w kątach liści zawiązują duże kwiaty, które przyciągają uwagę swoimi niezwykłymi kolorami i kształtem – bardzo zróżnicowanym, w zależności od odmiany, a jest ich ponad 3 tysiące!
Ojczyzną kamelii są rejony wschodniej i południowo-wschodniej Azji. Nie ma tam mrozów, dlatego rośliny mogą kwitnąć zimą. Dzięki pracom hodowców i licznym wielbicielom kamelii coraz częściej pojawiają się one w ogrodach wschodniego wybrzeża USA, choć klimat nie jest tu dla nich najprzychylniejszy. Kamelia za to nie ma większych wymagań glebowych.
Istotnym zabiegiem jest przecinanie kamelii. Wzmacnia ono roślinę oraz wpływa na obfitsze kwitnienie i wielkość kwiatów – będą bardziej okazałe. Zasadnicze cięcie powinno się wykonywać bezpośrednio po kwitnieniu, zanim roślina zacznie wypuszczać nowe pędy, najpóźniej do czerwca.
Po tym terminie można tylko na bieżąco usuwać niepożądane przyrosty wewnątrz krzewu i zbyt wybujałe wierzchołki. Drastyczne przecinanie w pełni wzrostu rośliny spowoduje uboższe kwitnienie w kolejnym sezonie. Hodowcy kamelii zwracają uwagę, aby przy cięciu zachować maksymalną higienę – używać czystych narzędzi, odkażać je w trakcie pracy w roztworze cloroxu – 1 porcja płynu na 9 porcji wody, co ma zapobiec zakażeniu grzybicą, która jest najgorszym wrogiem kamelii. Gałęzie należy wycinać przy samej bryle korzeniowej, najlepiej te, które mają tendencje rośnięcia do wewnątrz lub obumierające.
Lilak pospolity (Syringa vulgaris), czyli nasz poczciwy bez. W Stanach Zjednoczonych nie jest tak rozpowszechniony jak w Polsce, ale i tu można go spotkać coraz częściej, choć na razie głównie w ogrodach naszych rodaków. Ma to swoje powody – wiele osób może zaskoczy fakt, że bez najlepiej rośnie i kwitnie tam, gdzie klimat jest dość surowy i występują ostre zimy. Wiele gospodarstw szkółkarskich w USA odmawia wysyłania sadzonek bzu do niektórych stanów, m.in. na Hawaje, ponieważ nie mogą dać gwarancji, że krzew będzie się rozwijał prawidłowo i pięknie, obficie zakwitnie. Niestety, bzy nawet w sprzyjających warunkach kwitną tylko ok. 2 tygodni w maju. Aby przedłużyć nieco ten okres, można posadzić w ogrodzie kilka różnych odmian zapewniających wczesne, średniowczesne i późne kwitnienie. Nie będzie to trudne, bo jest w czym wybierać pośród ponad tysiąca odmian. Bzy są dość dużymi krzewami, dorastającymi od 3 do nawet 10 metrów, o rozłożystym pokroju, ale świetnie dają się formować przez przycinanie. To dodatkowo wzmacnia je i powoduje obfitsze kwitnienie. Bzy lubią stanowisko słoneczne, za to nie są szczególnie wybredne jeśli chodzi o podłoże – dobrze rosną na każdej glebie, byle niezbyt wilgotnej.
Azalie należą do rodzaju Rhododendron i rodziny wrzosowatych (Ericaceae). Są to różaneczniki, które przeważnie zrzucają liście na zimę, choć niektóre odmiany posiadają liście zimozielone. Krzewy osiągają od 1,5 m do 3 m wysokości. Są niezwykle atrakcyjne, szczególnie wiosną – ze względu na obfite kwitnienie i wielką różnorodność kwiatów, zarówno pod względem barwy, jak i kształtu; wydzielają też miły, subtelny zapach. Jesienią liście azalii pięknie się wybarwiają w różnych odcieniach czerwieni. Pięknie prezentują się w zarówno w pojedynkę, jak i w grupie, a także w połączeniu z karłowatymi roślinami iglastymi i wrzosowatymi, które dobrze czują się w takim samym podłożu. Najważniejszą bowiem i decydującą o powodzeniu uprawy azalii sprawą jest zapewnienie im odpowiedniego podłoża. Musi być ono kwaśne, żyzne, wilgotne i próchniczne. Rzadko się zdarza, aby takie warunki panowały w naszych ogrodach, więc musimy je stworzyć we własnym zakresie. Aby właściwie przygotować stanowisko dla azalii, musimy wybrać ziemię szpadlem na głębokość ok. 40-50 cm i napełnić to miejsce mieszaniną torfu i kory z drzew iglastych, najlepiej uprzednio przekompostowanej. Ponadto posadzone już krzaczki dobrze jest obłożyć korą, co dodatkowo będzie zapobiegało nadmiernemu wyparowywaniu wody w okresie upałów. Azalie bardzo dotkliwie odczuwają suszę, dlatego ważnym zabiegiem jest ich regularne podlewanie, zwłaszcza w okresie kwitnienia i rozrostu. Ważne jest również nawożenie. Możemy stosować zarówno nawozy organiczne, jak i mineralne, ale trzeba pamiętać, że wapń odkwasza glebę. Należy więc wybierać odżywki niezawierające jego związków.
Forsycja (Forsythia) to kilka gatunków krzewów z rodziny oliwkowatych, które występują w Azji Wschodniej oraz południowej Europie (Półwysep Bałkański). Przeniosły się do ogrodów jako popularne krzewy ozdobne dzięki bardzo wczesnemu kwitnieniu. Żółte, drobne kwiatki pokrywają smukłe gałązki w marcu-kwietniu, jeszcze przed pojawieniem się liści. Forsycja osiąga wysokość 2-3 m, ale można ją niemal bezkarnie przycinać o każdej porze roku. Należy jednak pamiętać, że drastyczne cięcie zuboży kwitnienie w kolejnym sezonie, bowiem krzewy te najobficiej zakwitają na 2-3-letnich pędach.
Najpospolitsze gatunki to forsycja zwisła (Forsythia suspensa) z Chin i forsycja pośrednia (Forsythia intermedia) – mieszaniec uzyskany przez hodowców. Jedyny gatunek europejski, forsycja europejska (Forsythia europaea) – pochodzi z Bałkanów. W naszym klimacie najczęściej spotyka się mieszańce gatunków Forsythia ovata i Forsythia europaea. Polecane tu odmiany to Northern Sun, Vermont Sun i Sunrise.
Pigwowiec japoński (Chaenomeles Japonica) to niski, rozłożysty, ciernisty krzew, wysokości do 1-1,5 m. Bywa mylony z pigwą, i tu czytelnikom należy się wyjaśnienie – pigwa pospolita (Cydonia oblonga syn. Cydonia vulgaris) to gatunek krzewu lub drzewa z podrodziny jabłoniowatych (Pomoideae), a rodziny różowatych (Rosaceae). Jest jedynym przedstawicielem rodzaju pigwa. Pigwowiec należy do tej samej rodziny, nie ma jednak formy drzewiastej. Kwitnie w marcu-kwietniu. Kwiatki ma dość duże, o średnicy ok. 3 cm, o barwach od ceglastoczerwonej, poprzez odcienie różu, po łososiowo-pomarańczowy i biały. Owoce pigwowca – podobnie jak wiosną kwiaty – oblepiają gałązki jesienią i są równie dekoracyjne – lśniące, żółte, jakby nieco „piegowate”. Uprawiany jest zarówno jako wiosenna ozdoba ogrodu, jak też dla swych aromatycznych owoców.
Pigwowiec nie ma zbyt dużych wymagań. Rośnie na każdej uprawnej glebie, najlepiej żyznej, przewiewnej i wapiennej. Jest odpowiednią rośliną do małych ogródków, na niskie rabaty, żywopłoty, na skalniaki, jako roślina okrywowa. Jest dość ekspansywny, w dobrych warunkach rośnie szybko. Należy go formować po kwitnieniu, usuwając bardzo silne gałęzie zagrażające pokrojowi krzewu. Należy to robić ostrożnie ze względu na znajdujące się na starszych pędach kolce. Cięcie przeprowadzamy też po posadzeniu świeżo nabytych roślin, skracamy o połowę wszystkie gałązki, aby wywołać ich rozgałęzienie się. Zbyt słabe pędy usuwamy tuż nad bryłą korzeniową. Dobrze rośnie na stanowiskach słonecznych lub półcienistych. Jest odporny na suszę i dość odporny na mrozy.
Polecane odmiany pigwowca: Texas Scarlet Chaenomeles x superba – kwiaty w kolorze matowoczerwonym. Cameo Chaenomeles japonica – kwiaty w kolorze morelowo-różowym. Toyo-Nishiki Chaenomeles speciosa – kwiaty różowe, białe i ciemnoróżowe.
Wisteria (Schisandra chinensis) – znana w Polsce bardziej jako glicynia – jest niezwykle dekoracyjnym pnączem o kwiatach – zależnie od odmiany – białych, różowych, niebieskich lub fioletowych, zebranych w długie grona (do 60 cm). Przez 3-4 lata po posadzeniu rośnie wolno i jest bardzo wrażliwa na przemarznięcie. Dorosłe okazy są już bardziej odporne, a w przypadku przemarznięcia wypuszczają od korzeni nowe pędy. Rosną wtedy szybko i dość wysoko, nawet do 8-10 metrów. Aby ograniczyć ich przyrost oraz przyspieszyć i wzbogacić kwitnienie, tnie się je silnie, wymuszając w ten sposób zawiązanie pąków kwiatowych, jednak przez pierwsze 2-3 lata po posadzeniu pozwalamy glicynii swobodnie rosnąć, aby się wzmocniła. Podstawowe cięcie wykonuje się latem (koniec lipca), przycinając większość nowych pędów nad 4. liściem, a pozostawiając tylko pędy, które są potrzebne do ukierunkowania wzrostu rośliny. Glicynia lubi ziemię żyzną, przepuszczalną, ale wilgotną. Szczególnie w okresie kwitnienia i wzrostu należy podlewać ją obficie, dodając preparaty odżywcze. Bardzo lubi duże nasłonecznienie. Kwiaty pojawiają się w maju-czerwcu. Wczesną wiosną możemy cięcie poprawić, pozbywając się pędów bardzo cienkich, niepotrzebnych lub obumarłych, a na bocznych pędach pozostawić tylko 2-3 pąki. Miejsca cięcia powinny być zamalowane pastą ogrodniczą lub farbą emulsyjną z domieszką preparatu grzybobójczego, w dawce 20 g środka na 1 l farby. Glicynia pięknie prezentuje się przy ścianach i ogrodzeniach, doskonale nadaje się na pergole i altanki.
Odmiany wisterii: Z gatunku Wisteria floribunda – glicynia kwiecista o pędach lewoskrętnych – mamy do wyboru: Snow Showers – kwiaty białe, Macrobotrys – kwiaty fioletowe lub Violacea Plena– kwiaty fioletowe, pełne. Jeśli chcemy, by nasza glicynia kwitła na różowo – należy wybrać Pink Ice. Odmiany z gatunku Wisteria sinensis – glicynia chińska – mają pędy prawoskrętne i kwiaty zwykle w różnych odcieniach niebieskiego. Jedynie Alba ma kwiaty białe. Dla wzmocnienia roślin wskazane jest usuwanie gron kwiatowych zaraz po przekwitnięciu, tym bardziej że pojawiające się nasiona w strączkach nie są zbyt dekoracyjne, natomiast są trujące.
Artykuły z numeru:
NR 6 WIOSNA 2006
- Ach, idzie wiosna! - Jan Latus
- Architekt musi być psychologiem - Marcin Żurawicz
- Bezcenne jajko - Dorota Jarowicz
- Dom z bali - Jacek Maliga
- Finansowa pułapka? - Tomasz Deptuła
- Internetowe zagrożenia - Mirosław Waluś
- Jak w indiańskiej legendzie... - Halina Niedzielska
- Kuchenka mikrofalowa - Jolanta Wysocka
- Mój Wąchock -
- Moje centrum świata - Elżbieta Kieszczyńska
- Pięciogwiazdkowe condo -
- Piękny dźwięk cieszy oko - Jan Latus
- Podłogi drewniane - Wiktoria Sudoł-Dawdo
- Polacy budują Amerykę -
- Tu mieszkał Karol Wojtyła... - Józef Kołodziej
- Współgranie kontrastów - Agata Ostrowska-Galanis
- Wzornictwo przemysłowe w MoMA - Ewa Kara
- Z europejską nutą - Aneta Sadowska
- Z głową w kwiatach - Małgorzata Sulewska
- Zamieszkać w... Karolinie Północnej - John Douglas Hite
Najczęściej czytane
Magazyn Twój Dom dostępny jest w polonijnych
sklepach w USA lub w prenumeracie. W Polsce można go nabyć w salonach EMPiK





